Historia

Studium Języków Obcych Politechniki Warszawskiej

1. Najświeższe informacje

W roku akademickim 2013/2014 Studium Języków Obcych zostało centrum egzaminacyjnym egzaminów Mondiale Testing GmbH (język techniczny) oraz egzaminu PTE (Pearson Test of English), który umożliwia podjęcie studiów w języku angielskim na uczelniach w Polsce i w wielu krajach Europy)

W roku 2007 Studium Języków Obcych PW zostało nagrodzone European Language Label dla nowatorskich inicjatyw w nauczaniu języków obcych za projekt „System zapewnienia jakości w nauczaniu języków obcych na wyższej uczelni na przykładzie Politechniki Warszawskiej”. Konkurs projektów organizuje Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji, która realizuje w Polsce inicjatywy wspólnotowe, takie jak programy edukacyjne Comenius, Erasmus, Leonardo da Vinci itp. Konkurs odbywa się pod patronatem Leonarda Orbana, komisarza Unii Europejskiej ds. Wielojęzyczności, a także Ministra Edukacji oraz Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Studium Języków Obcych PW jest członkiem Stowarzyszenia Akademickich Ośrodków Nauczania Języków Obcych SERMO (artykuł o SERMO) oraz CercleS (the European Confederation of Language Centres in Higher Education).

W 2012 roku SJO otrzymało nowe logo, którego autorką jest Joanna Koziej.

2. Historia

W roku 2012 obchodziliśmy 60-lecie Studium Języków Obcych Politechniki Warszawskiej, chociaż tak naprawdę o pewnych formach lektoratów można było mówić już wiele lat przed II wojną światową. Ślady zajęć z języków obcych są widoczne w programach nauczania z czasów zaraz po odzyskaniu niepodległości. W „Programie Politechniki Warszawskiej” na rok naukowy 1921/22 jest lektorat języka francuskiego. W „Planie wykładów i składzie osobowym” w roku naukowym 1924/25 są już lektoraty języków angielskiego, niemieckiego i rosyjskiego, a w roku akademickim 1938/39 poza wspomnianymi wcześniej językami nauczano też języka francuskiego.

Historia obecna zaczęła się w październiku 1945 r. Bezpośrednio po wojnie lektoraty zorganizowane zostały według „Planu wykładów” z roku akademickiego poprzedzającego wybuch II wojny światowej. Obejmowały one dwa kursy – niższy i wyższy – czterech języków: rosyjskiego, angielskiego, francuskiego i niemieckiego, po dwie godziny ćwiczeń tygodniowo na każdym kursie. Ćwiczenia były nadobowiązkowe, wspólne dla słuchaczy wszystkich wydziałów i lat studiów. Wobec rosnących potrzeb uczelni i coraz większego zainteresowania nauką języków obcych wśród studentów, te skromne ramy organizacyjne okazały się wkrótce niewystarczające.

W roku akademickim 1950/1951 zgodnie z zarządzeniem Ministerstwa, wszystkie wydziały zorganizowały u siebie obowiązkową naukę dwóch języków obcych: języka rosyjskiego oraz jednego z trzech języków zachodnich (niemieckiego, francuskiego lub angielskiego).

Szczupła kadra lektorów, mały przydział godzin na języki, zbyt liczne grupy ćwiczeniowe i ogólne przeciążenie studentów pracą sprawiły, że ten pierwszy rok powszechnej nauki języka obcego na Politechnice nie przyniósł całkowicie zadowalających rezultatów

Działalność lektoratów utrudniał także brak ścisłych form organizacyjnych. Lektorzy byli powoływani bezpośrednio przez Rektorat – ogólną opiekę nad lektoratami sprawował wówczas Prorektor, prof. St. Straszewicz. Lektorzy nie kontaktowali się między sobą, nie wymieniali doświadczeń, nie mieli wspólnych wytycznych pracy. Większość, pracując pierwszy raz w wyższej szkole technicznej, pokonywała duże trudności, zaznajamiając się z tematyką i słownictwem obcojęzycznych tekstów technicznych.

1.IX.1951, na podstawie zarządzenia Ministerstwa Szkolnictwa Wyższego, powołany został do życia Zakład Języków Obcych, którego kierownictwo powierzono mgr Władysławowi Głuchowskiemu. Pierwszym krokiem kierownictwa było przyjęcie zasady, że grupy językowe nie mogą przekraczać liczby 25-30 studentów, bowiem nauka języków ma charakter ćwiczeń, a nie wykładów. Spowodowało to znaczne zwiększenie liczby godzin językowych.

Od roku akademickiego 1951/1952 wprowadzone zostały tzw. etaty lektorskie zobowiązujące lektora do prowadzenia zajęć z języków w wymiarze 18 godzin tygodniowo. Reorganizacja ta miała na celu ściślejsze związanie lektorów z Uczelnią. Od tego czasu liczba lektorów etatowych stale wzrastała.

Kierownictwu udało się wkrótce, pomimo ciężkich warunków lokalowych Politechniki, uzyskać własne pomieszczenia dla Zakładu w Gmachu Głównym, na początku na drugim piętrze a po 2-3 latach na czwartym piętrze, tam gdzie niewielką część przydzielonych wówczas pomieszczeń Studium zajmuje do dzisiaj. Pomieszczenia te wprawdzie już wówczas były zbyt szczupłe, ale umożliwiały pracę kierownictwa i stanowiły ośrodek skupiający wszystkich lektorów.

Lektorów języka rosyjskiego zapoznano z prowizorycznym programem nauczania tego języka, opracowanym przez Ministerstwo, oraz wprowadzono jednolite podręczniki. Pod kierownictwem mgr Janiny Smólskiej, która podjęła się bezinteresownie sprawowania opieki nad nauczaniem języków zachodnich, lektorzy tych języków sami opracowali tymczasowe prowizoryczne programy nauczania swoich języków.

Nader dodatnie skutki miało zorganizowanie w 1952 r. grupy związkowej lektorów pod przewodnictwem mgr Mikołaja Czyrki. Powstanie grupy przyczyniło się w dużym stopniu do zżycia się lektorów i większego zainteresowania sprawami ściśle związanymi z ich zawodem. Doskonaleniu metod nauczania służyły referaty dyskusyjne o sprawach dydaktyki i metodyki nauczania języków obcych, wygłaszane na zebraniach ogólnych, oraz dokształcanie lektorów na kilkutygodniowych kursach metodycznych organizowanych przez Ministerstwo.

Ważnym wydarzeniem w życiu Zakładu było ukazanie się zarządzenia Ministerstwa Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 lutego 1953 r. w sprawie utworzenia Studiów Praktycznej Nauki Języków Obcych, co stworzyło podstawy do pomyślnego rozwoju Zakładu przemianowanego na Studium Języków Obcych.

W ramach Studium utworzono zespoły językowe, podstawowe komórki organizacji nauczania języków obcych. Kierownicy zespołów mgr M. Czyrko (zespół języka rosyjskiego) i mgr J. Smólska (zespół języków zachodnich) przystąpili do pracy, wymagającej wiele energii i poświęcenia. Należało opracować plany pracy zespołów oraz zatroszczyć się o sposoby realizacji programów, które zostały opracowane przez Ministerstwo przy udziale przedstawicieli lektorów z całej Polski.

Oficjalne powołanie do życia Studium Języków Obcych Politechniki Warszawskiej umożliwiło otrzymanie środków niezbędnych dla jego rozwoju, a co za tym idzie zaopatrzenie Studium w pomoce naukowe. Biblioteczka podręczna Zakładu, zawierająca początkowo niewielką liczbę książek angielskich, francuskich i niemieckich otrzymanych z Biblioteki Głównej Politechniki oraz książki rosyjskie ofiarowane przez lektorów z księgozbiorów własnych, uzupełniona została książkami i wydawnictwami z zakupów własnych. Słowniki obcojęzyczne, prace z zakresu metodyki nauczania języków obcych, gramatyki jak również Wielka Encyklopedia Radziecka oddawały cenne usługi lektorom i studentom. Pomocą były również czasopisma radzieckie, zaprenumerowane w większej ilości dla potrzeb studentów, zastępując niejednokrotnie z powodzeniem podręczniki kierunkowe. Studium prenumerowało również codzienną prasę radziecką oraz zakupiło większą liczbę podręczników, które wypożyczano studentom.

Główną troską kierownictwa Studium było osiągnięcie lepszych wyników w nauczaniu przez opracowanie właściwych metod nauczania języków obcych w szkole wyższej, podwyższanie kwalifikacji naukowych i zawodowych lektorów oraz ich dokształcanie w zakresie metodyki.

W związku z tym zespoły prowadziły samokształcenie metodyczne polegające na opracowywaniu przez poszczególnych lektorów referatów z zakresu metodyki nauczania języków obcych oraz organizowania lektoratów pokazowych. Wprowadzono również konsultacje dla studentów, organizowano specjalne grupy dla tzw. studentów „zerowców” oraz samopomoc koleżeńską dla niezaawansowanych i zaniedbanych w nauce studentów.
Niezależnie od tych poczynań Rada Oddziałowa Lektorów, w trosce o poziom nauczania, organizowała narady twórcze, na których żywo dyskutowano zagadnienia dydaktyczne.

Niemałą rolę odgrywała sprawa popularyzacji języka rosyjskiego.
Jedną z bolączek w nauczaniu języków obcych był brak odpowiednich słowników kieszonkowych. W związku z tym obydwa zespoły językowe w ramach zobowiązania dla uczczenia X-lecia Polski Ludowej podjęły się w 1954 r. opracowania słownika-minimum w języku rosyjskim, niemieckim i angielskim, mającego zawierać wyrazy powszechnie używane (nie techniczne), a niezbędne do czytania i rozumienia wydawnictw technicznych.

Kierownictwo Studium Języków Obcych od początku kładło duży nacisk na to, aby lektorzy byli wykwalifikowanymi pedagogami, posiadającymi wyższe studia II lub III stopnia.

Poza udzielaniem konsultacji dla studentów, pracownicy Studium prowadzili i prowadzą lektoraty dla pracowników Uczelni.

Wśród lektorów Studium było kilku autorów podręczników do nauki języków obcych. Zostali oni powołani przez Ministerstwo Szkolnictwa Wyższego do współpracy z Państwowym Wydawnictwem Naukowym w zakresie opracowania podręczników.

Pierwszego stycznia 1989 roku została zawarta umowa pomiędzy British Council a Politechniką Warszawską o utworzeniu Studium Języka Angielskiego, którego zadaniem miało być prowadzenie kursów języka angielskiego dla pracowników naukowo-dydaktycznych PW. Studium Języka Angielskiego rozpoczęło działalność dydaktyczną 1 października 1989 roku. Zajęcia prowadzone były przez nauczycieli oddelegowanych ze Studium Języków Obcych. W 1991 roku Studium to zostało przekształcone w Ośrodek Języka Angielskiego. Istnieje nadal, prowadząc odpłatne kursy dla pracowników i studentów PW oraz wszystkich innych zainteresowanych. Sztandarowym kursem OJA jest kurs przygotowawczy dla obcokrajowców planujących podjęcie studiów w języku angielskim na polskich uczelniach. Studium pełni ważną rolę w PW, ponieważ znaczna część kursantów podejmuje studia na naszej uczelni.

Znaczny wpływ na funkcjonowanie Studium Języków Obcych miała Ustawa o Szkolnictwie Wyższym z września 1990 roku, która niestety w sposób pośredni doprowadziła do innego sposobu organizacji lektoratów w PW. Fakt decydowania przez wydziały, a nawet instytuty, o liczbie i układzie godzin, wymaganiach egzaminacyjnych i niespójnych planach zajęć doprowadził do stanu uniemożliwiającego efektywne zarządzanie.

W ostatnich latach, dzięki staraniom długoletniego kierownika SJO, mgr Danuty Sołtyskiej, udało się doprowadzić do znacznego ujednolicenia zasad nauczania języków obcych na wydziałach. Obecnie czynione są starania, mające na celu ujednolicenie zasad nauczania języków obcych na studiach anglojęzycznych oraz na studiach niestacjonarnych.

W chwili obecnej Studium zatrudnia 134 nauczycieli. Prowadzone są zajęcia z następujących języków obcych: angielskiego, niemieckiego, francuskiego, rosyjskiego, włoskiego, hiszpańskiego, japońskiego, chińskiego oraz polskiego dla cudzoziemców. Studium obsługuje w każdym semestrze ok. 10 tys. studentów w ponad 500 grupach lektoratowych.

Pomieszczenia kierownictwa SJO i administracji nadal mieszczą się na IV, ostatnim piętrze w Gmachu Głównym, zajmują jednak znacznie mniejszą powierzchnię niż w dawnych czasach. W związku z tym lektorzy zmuszeni są do chodzenia na zajęcia na wydziały, często w ciągu jednego dnia kilkakrotnie zmieniając budynki.

W ciągu ostatnich 60 lat funkcję Kierownika Studium Języków Obcych w PW pełniły następujące osoby:

  • mgr Władysław Głuchowski (1951-1964)
  • mgr Olgierd Spirydowicz (1964-1966)
  • mgr Jerzy Rzewuski (1966-1969)
  • dr Stanisław Karczmarski (1969-1975)
  • mgr Maria Czupratowska-Semczuk (1975-1981)
  • mgr Witold Chromcewicz (1981-1987)
  • mgr Krzysztof Starczyński (1987-1991)
  • mgr Danuta Sołtyska (1991-2012)
  • mgr Lucyna Skwarko od 1.09.2012 do chwili obecnej

Sekretariat Studium prowadziły między innymi:

  • p. Danuta Łojakowa (1958-2001)
  • p. Henryka Duda, znana wielu byłym i obecnym pracownikom jako p. Halina Dudzina (1967-1992)

Pracownikami Studium Języków Obcych Politechniki Warszawskiej byli tak znani nauczyciele i autorzy podręczników jak:

  • prof. Jan Rusiecki
  • dr Stanisław Kaczmarski
  • mgr Janina Smólska
  • mgr Leon Leszek Szkutnik
  • mgr Jerzy Godziszewski
  • mgr Mikołaj Czyrko

W ubiegłych latach nasi lektorzy byli również autorami wielu skryptów do nauczania na lektoratach. W pewnym okresie były to jedyne i bezcenne pomoce dydaktyczne. W chwili obecnej mamy do swojej dyspozycji tak bogatą ofertę podręczników i pomocy dydaktycznych, że mamy raczej dylemat co wybrać.

Można by wymienić niejedno nazwisko szczególnie aktywnych i zasłużonych pracowników Studium, którzy zapisali się chlubnie w naszej historii a nawet w historii Politechniki Warszawskiej. Osoby takie jak pani Mieczysława Krystosiakowa czy pani Celeste Zawadzka i wielu innych nauczycieli walczyło o to, aby nauczanie języków obcych było ważnym i cennym elementem programów nauczania dla studentów naszej Uczelni.

Opracowano na podstawie tekstu mgr Danuty Sołtyskiej. Tekst powstał między innymi dzięki zapiskom pozostawionym przez pierwszego Kierownika Studium, mgr Władysława Głuchowskiego oraz wspomnieniom Pani Danuty Łojakowej, która przez ponad 40 lat była pracownikiem Sekretariatu SJO PW.